Preimplantasyon Genetik Test

Preimplantasyon Genetik Test (PGT): Sağlıklı Embriyo Seçimi

Preimplantasyon genetik tanı (PGT), tüp bebek (IVF) tedavisinde laboratuvar ortamında geliştirilen embriyolardan biyopsi alınarak genetik ve kromozomal yapının incelenmesi ve transfer öncesinde sağlıklı embriyonun seçilmesi işlemini tanımlayan kapsamlı bir yöntemdir. Tekrarlayan düşük, tüp bebek başarısızlığı, ileri anne yaşı ve kalıtsal hastalık taşıyıcılığı gibi durumlarda gebelik ihtimaline olumlu katkı sağlayabilmektedir. Prof. Dr. Melahat Atasever Kliniği’nde PGT, alanında uzman genetik laboratuvarlarla iş birliği içinde, güncel teknoloji kullanılarak uygulanmaktadır.

PGT (Preimplantasyon Genetik Tanı) Nedir?

PGT, tüp bebek sürecinde döllenen embriyolardan blastosist aşamasında (5. veya 6. gün) mikro manipülasyon tekniğiyle birkaç hücre alınması ve bu hücreler üzerinde genetik analiz yapılması esasına dayanmaktadır.

Analiz sonucunda kromozomal açıdan normal olan embriyolar belirlenmekte ve sağlıklı embriyolar dondurularak bir sonraki siklusta rahim içine transfer edilmektedir.

PGT, embriyoyu tedavi etmez; yalnızca genetik açıdan sağlıklı olan embriyonun seçilmesine yardımcı olur. Tüm embriyoların genetik olarak normal olmayabileceği ve bazı durumlarda transfer edilebilir embriyo elde edilemeyebileceği işlem öncesinde hastalara açık şekilde anlatılmaktadır.

Son yıllarda gelişen moleküler genetik teknolojileri sayesinde, günümüzde NGS (Yeni Nesil Dizileme) ve aCGH (Array Karşılaştırmalı Genomik Hibridizasyon) gibi yöntemlerle tüm 24 kromozom detaylı olarak analiz edilebilmektedir.

PGT’nin Türleri Nelerdir?

PGT-A: Anöploidi Taraması

PGT-A, embriyodaki tüm 24 kromozomu inceleyerek eksik veya fazla kromozom varlığını (anöploidi) değerlendirmektedir.

Bu yöntemle:

• Down sendromu (Trizomi 21)
• Edwards sendromu (Trizomi 18)
• Patau sendromu (Trizomi 13)
• Diğer sayısal kromozom bozuklukları

tespit edilebilmektedir. Özellikle ileri anne yaşında en sık önerilen PGT türlerinden biridir.

PGT-M: Monogenik Hastalık Taraması

PGT-M, ailede bilinen belirli bir genetik hastalığın embriyoya aktarılmasını önlemeye yönelik yapılan analizdir.

Bu kapsamda:

• Talasemi
• Orak hücreli anemi
• Kistik fibrozis
• SMA (Spinal Müsküler Atrofi)
• Huntington hastalığı

gibi kalıtsal hastalıklar değerlendirilebilmektedir.

PGT-SR: Yapısal Kromozom Bozuklukları

PGT-SR, dengeli translokasyon veya inversiyon gibi ebeveyn kaynaklı yapısal kromozom bozukluklarında uygulanmaktadır.

Bu yöntem özellikle:

• Tekrarlayan düşük yaşayan çiftlerde
• Tekrarlayan IVF başarısızlığı olanlarda

önemli bir değerlendirme seçeneği sunmaktadır.

PGT Kimlere Önerilir?

PGT aşağıdaki durumlarda önerilebilmektedir:

• 37 yaş üzeri ileri anne yaşı
• Tekrarlayan düşük öyküsü
• İki veya daha fazla IVF başarısızlığı
• Bilinen genetik hastalık taşıyıcılığı
• Dengeli translokasyon taşıyan çiftler
• Ailede ciddi kalıtsal hastalık öyküsü bulunması

Prof. Dr. Melahat Atasever, hangi PGT türünün uygun olduğunu detaylı klinik değerlendirme ve genetik öykü doğrultusunda belirlemektedir.

PGT Nasıl Yapılır? Adım Adım Süreç

PGT her zaman tüp bebek (IVF) süreci ile birlikte uygulanmaktadır.

1. Over (yumurtalık) uyarımı: Yumurtalıklar ilaçlarla uyarılır.
2. Yumurta toplama (OPU): Olgunlaşan yumurtalar toplanır.
3. Döllenme: Embriyolar laboratuvar ortamında oluşturulur.
4. Blastosist gelişimi: Embriyolar 5.-6. güne kadar takip edilir.
5. Embriyo biyopsisi: Trofektodermden (ileride plasentayı oluşturacak hücreler) birkaç hücre alınır.
6. Genetik analiz: Hücre örnekleri genetik laboratuvara gönderilir.
7. Embriyo dondurma: Embriyolar dondurularak sonuç beklenir.
8. Transfer: Sağlıklı embriyo, rahim uygun hale getirildiğinde transfer edilir.

NGS analizi ile tüm kromozom haritası çıkarılmakta; sonuçlar genellikle 2-3 hafta içinde hazır olmaktadır.

PGT’nin Avantajları Nelerdir?

PGT’nin önemli avantajları şunlardır:

• Sağlıklı embriyo seçimini desteklemesi
• Transfer başına gebelik ihtimaline katkı sağlayabilmesi
• Tekrarlayan düşük riskini azaltabilmesi
• Başarısız IVF deneme sayısını azaltabilmesi
• Kalıtsal hastalık geçiş riskini ciddi oranda düşürmesi
• İleri anne yaşında kromozomal anomali riskini azaltabilmesi

Özellikle genetik hastalık taşıyıcısı çiftlerde etkilenmiş embriyo transferinin önüne geçebilmesi büyük avantaj sağlamaktadır.

PGT’nin Dezavantajları ve Sınırlılıkları

PGT’nin bazı sınırlılıkları da bulunmaktadır:

• Her embriyo genetik olarak sağlıklı olmayabilir
• Hiç transfer edilebilir embriyo elde edilemeyebilir
• Mozaik embriyoların değerlendirilmesi zor olabilir
• Standart IVF’e ek maliyet oluşturabilir
• Hedeflenmeyen genetik varyasyonları tespit etmeyebilir

Modern NGS teknolojileri hata payını oldukça düşürmüş olsa da, hiçbir genetik test yüzde yüz kesinlik sunmamaktadır.

PGT Hangi Hastalıklara Tanı Koyabilir?

PGT ile aşağıdaki hastalıklar değerlendirilebilmektedir:

PGT-A ile

• Down sendromu (Trizomi 21)
• Edwards sendromu (Trizomi 18)
• Patau sendromu (Trizomi 13)
• Turner sendromu
• Klinefelter sendromu
• Diğer sayısal kromozom anomalileri

PGT-M ile

• Talasemi
• SMA Tip 1
• Kistik fibrozis
• Duchenne Musküler Distrofi
• Huntington hastalığı
• BRCA1/BRCA2 mutasyonları
• Orak hücreli anemi

PGT-SR ile

• Dengeli translokasyona bağlı kromozomal düzensizlikler

Prof. Dr. Melahat Atasever ile Ankara’da PGT

Tekrarlayan düşük, başarısız tüp bebek denemeleri veya kalıtsal hastalık taşıyıcılığı nedeniyle PGT değerlendirmesi düşünüyorsanız, Ankara’da Prof. Dr. Melahat Atasever ile görüşebilirsiniz.